این چیزها قابل پیش بینی بود. آثار بودجه انبساطی 1385 تازه دارد نمایان می شود. این نیست که حقوق خوانده ایم و اقتصاد ندانیم! اقتصاددان نیستیم، اما اقتصادنادان هم آنقدرها نیستیم! توضیح بدهند، مقبول باشد، می پذیریم!

مهمترین نکته مصاحبه شاید این بود که احمدی نژاد درس گرفته است؛ به دولتش گفته با همین بودجه بسوزند و بسازند که او متمم بده نیست!

احمدی نژاد کمی صریح تر بود، کمی فروتن تر. اصولاً «گرانی» از آن چیزهاییست که هر رئیس دولتی را در ایران فروتن میکند، درست مثل عاشق شدن یک دیو دو سر سیاه! (البته این مثل است، قصد توهین به رؤسای دولتها در گذشته و حال نیست.) هرچه گرانی بیشتر، فروتنی بیشتر. گرچه احمدی نژاد هنوز بی پروایی اش در فرافکنی «جنگ روانی» را داشت، اما کمی صریح تر سخن گفت و این هم گامی به پیش بود. گرچه باید پرسید چرا علاقه به استفاده از چک پول (باصطلاح چک مسافرتی) اینقدر شدید است که بانکها بی رویه اقدام به انتشار آن میکنند و آیا این امر از نظر اقتصادی توجیهی جز کم ارزش تر شدن پول ملّی، نقدینگی و تورم دارد یا نه؟ و آیا دولت مگر نمی تواند پول معادل چک پولهای اضافی را از بانکها طلب کند؟ و مگر این بانکها همان بانکهای دولتی نیستند که یک به یک رؤسایشان در دولت جدید تغییر کرد تا معتمدان رئیس دولت در راستای برنامه های بانکی او، همراهی اش کنند؟ رئیس جمهور اگر از به رخ کشیدن واقعیت های اجتماعی به رئیس کل بانک مرکزی می گوید، باید حتماً دیده باشد که مردم خود نیز علاقه دارند از پولهای درشت تر استفاده کنند؛ مثلاً برای هر بار خرید به جای چند دسته اسکناس 500، هزار یا حتی دوهزار تومانی از یک چک پول استفاده کنند! و این هم دلیلی جز افزایش تورم و کاهش ارزش پول ندارد.

هیچ وقت به رقم تورم اعلام شده از سوی بانک مرکزی اعتماد نداشته و ندارم! این رقم به هیچ وجه تضمین کننده عدالت نبوده است. بگذارید من هم به سیاق رئیس دولت، خاطره ای تعریف کنم! چندی پیش با فردی روبرو شدم که طی سازش نامه ای قضایی حدود 8 سال پیش (یا 10 سال پیش) مبلغی حدود 130 هزار تومان طلبکار طرف مقابل شده بود تا قطعه زمینی را به وی واگذار کند. زمین را به تصرف طرف داده بود، اما در این مدت آن 130 هزار تومان را نگرفته بود! قصد داشت برای به روزرسانی این مبلغ و مطالبه به نرخ روز اقدام کند که با حساب نرخ رسمی تورم، طلب او تقریبا دو برابر شده بود! 260 هزار تومان! در حالی که میگفت زمین مزبور الآن چند میلیون تومان می ارزد! اجازه بدهید ایراد دیگری به بانک مرکزی بگیرم! شاید واقعا همین 8/16 درصد تورم در سبد کالاها واقعیت داشته باشد! اما به گمانم دادگاههای ما در اینگونه موارد نیاز دارند تا در راستای عدالت، افزایش نرخ کالای مورد دعوی را درنظر بگیرند و از این لحاظ اول باید قانون آیین دادرسی مدنی اصلاح شود و بعد بانک مرکزی شاخصهای رسمی تورم را جزء به جزء اعلام کند. حسن این کار اینست که دولت ضعفهای بخشی خود را عیان میکند و در معرض نمایش میگذارد و نخواهد توانست منکر گرانی یا بروز مشکل در یک بخش (مثلا مسکن) شود و مجبور می شود زودتر در این مورد اقدام کند. اگر یادتان باشد رئیس جمهور اولین بار که با مسأله مسکن روبرو شد، آن را عادی توصیف کرد و گفت هرچندسال یک بار چنین می شود؛ اما حال خود را متعهد میداند برنامه هایی اعلام نماید تا این مشکل برطرف شود. به هر حال مسکن، همواره جزو نگرانیهای دست اول خانواده های متوسط و شهری بوده و هست.

رئیس جمهور مباحث دیگری را نیز مطرح کرد و به طور خاص در آنچه «موضوع هسته ای» میخواند، نشان داد از آن ذوق زدگی اولیه در برابر گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا دور شده است و ابراز امیدواری کرد این نهادها با بررسی بیشتر متوجه شوند قبلاً هم ایران انحرافی نداشته است. گرچه جای این پرسش مطرح است که این نهادها چطور باید به این نتیجه برسند؟! این نهادها خصلت اطلاعاتی (به معنای خاص آن) دارند و بررسی های آنها هم از همین حیث است... به هرحال...! کاش رئیس جمهور نسبت به آن بخش نامطلوب گزارش، اقدام به انکار و ادعای دروغ بودن میکرد!

اما... انگار همه مشکلات کشور در چند دقیقه پایانی مصاحبه تمام شده تلقی میشد به جز فوتبال! رئیس جمهور دوباره علاقه اش به فوتبال را در لحن و بیانش نشان داد. او تصریح کرد که موضوع از یک «اشتباه آقای علی آبادی» شروع شده است! بنابراین باید پرسید که اگر چنین اشتباهی از سوی رئیس سازمان انجام شده که پرطرفدارترین ورزش ایران را بیش از یک سال است به اغما فروبرده، چرا وی همچنان در سمت خود حضور دارد و به اشتباهاتش ادامه می دهد؟ اشتباهاتی که رئیس جمهور یک بار نیز ظاهراً بر آن «معاونت» کرده است! احمدی نژاد گفت که به دلیل اهمیت فوتبال، از علی آبادی خواسته است خودش وارد میدان شود و مشکلات را حل کند. رئیس جمهور میگوید از نظر اساسنامه (که ظاهراً هنوز برای عموم منتشر نشده است، علیرغم این که یک مصوبه دولتی نیز هست) اشکالی در این کاندیداتوری نبوده است؛ اما وی اینک از او میخواهد از کاندیداتوری کنار بکشد. اما ایشان فراموش کردند که اولاً بخاطر اشتباه چه کسی این مشکلات آغاز شده و ثانیاً حساسیتهای فیفا در این زمینه کار را به کجا می کشاند؟ بنابراین اشتباه دوم علی آبادی یعنی نامزدی برای ریاست فدراسیون نیز با تشویق رئیس جمهور روی داده است. از اینها که بگذریم اصرار رئیس جمهور برای نام نبردن از «فیفا» و به کاربردن عبارت «یک بنگاه که به هیچ جا، حتی به سازمان ملل هم وصل نیست» در نوع خود بدیع، عجیب، جالب و تأسّف برانگیز بود. حداقل من که مدتی روی این پرونده از حیث حقوق بین الملل کار کردم (مخصوصاً که رئیس جمهور اصرار دارد این بنگاه به سازمان ملل هم وصل نیست!) تأسّف خوردم که چرا رئیس جمهور، این «سازمان غیردولتی بین المللی» را نادیده میگرد و از خود پرسیدم که آیا همین نادیده گرفتن نبود که کار را به اینجا کشاند؟ (علی بعداً باید بیشتر در این زمینه حرف بزند. قرار است متخصص سازمانهای غیردولتی بین المللی بشود) رئیس جمهور میگوید چرا آنها در کار ما دخالت کردند؟ من هم عرض میکنم هیچ ایرادی ندارد، میتوانیم از فیفا خارج شویم! تعهّدی نداریم، کارمان هم به شورای امنیت نمی کشید. اما اولا جواب علاقه مندان را باید داد و ثانیا نباید فراموش کرد که فیفا فقط در ایران چنین مداخله ای را سامان نداد، که البته مداخله نیز نبود. نخست این که فیفا در بسیاری کشورهای دیگر نیز قواعد خود را به کرسی نشاند، مثل یونان، عمان و... دوم این که به نظر من از نظر حقوقی فیفا هیچ مداخله ای نکرده است! در آن مقاله هم به این نتیجه رسیدم که اگر خواست افکار عمومی نباشد، خواسته فیفا پیش نمی رود. بنابراین دولتی که به افکار عمومی اش احترام میگذارد، به قواعد فیفا هم احترام خواهد گذارد. به علاوه این فیفا نبود که در کار دولتها دخالت کرد، بلکه دولتها بودند که با دخالتشان در یک نهاد غیردولتی او را مجبور به واکنش کردند و این واکنش، تلاش برای زدودن این دخالت بود و نهایتاً قواعد داخلی فیفا مثل قواعد بازی فوتبال است. «برد بین المللی فوتبال» هر سال در بریتانیا تشکیل جلسه میدهد و درباره قوانین بازی تصمیم گیری میکند. مثلاً این خطا، جریمه اش کارت قرمز است؛ هر تیم حق دارد در هر بازی رسمی 3 تعویض انجام دهد و... اگر در یکی از همین بازیهای جام ملتهای آسیا که آقای علی آبادی می فرمایند ما 3 برد و یک مساوی داشتیم (!) مربی ما میخواست تعویض چهارمش را انجام دهد و داور جلوی او را میگرفت آیا میگفتیم در کار ما دخالت شده است؟! آیا در همین بازی مس کرمان و پگاه گیلان یا نه... در بازی شهرداری بندرعباس و شموشک نوشهر (به فرض!) مربی حق دارد چهار تعویض انجام دهد چون بازی داخلی است؟! یا داور به جای کارت زرد، قرمز بدهد و... به هرحال باید شکرگزار بود که رئیس جمهور، حالا از رئیس ورزش خواسته است کنار بکشد. امیدواریم مثل همان روزی که رئیس جمهور پیشنهاد نامزدی او را داد؛ باز هم حرف گوش کن باشد!