شنبه 28 آذر 1383... یعنی سه سال پیش همین روزها بود که «کنفرانس نگاهی به مسئولیت بین المللی کیفری» را با حضور اساتید دانشگاه اصفهان برگزار کردیم. این از اولین برنامه هایی بود که انجمن علمی در دوره جدید خود برگزار میکرد. تیتر کنفرانس را نیز «پایان یلدای بلند مصونیت» برگزیده بودیم به این مناسبت که نزدیک شب یلدا سخنرانیها برگزار می شد و در فاصله چند ساعت تا دمیدن آن شب. نگاه من آن زمان و اکنون این بوده و هست که دیوان کیفری بین المللی، حرکتی است از «فرهنگ مصونیت» به سوی «فرهنگ مسئولیت» و به همین لحاظ ، تاریخ مسئولیت کیفری بین المللی را چه در آن سخنرانی و چه در مقاله کوتاهی که متعاقباً منتشر نمودم (در یک هفته نامه محلّی اصفهان) به سه دوره نیز تقسیم کردم و...

چند روز بعد... باز هم تالار صدر دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان. این بار به بهانه تکرار همایش «زن و حقوق کیفری» که در تهران برگزار شده بود، میزبان برخی اعضای انجمن ایرانی و نیز انجمن بین المللی حقوق جزا بودیم. از جمله پروفسور دی لا کوئستا رئیس انجمن بین المللی که فرصت گپ آنچنانی فراهم نشد، اما با یکی دیگر از اعضای آن انجمن به نام پروفسور آتنهوف که اصالتاً روس بود و تبعه فرانسه گفتگویی چند دقیقه ای انجام دادیم. او حتّی ناامید نبود از این که «صلاحیت تکمیلی دیوان» نیز حذف شود و صلاحیت دیوان در عرض یا چه بسا برتر از صلاحیت دادگاههای داخلی قرار گیرد.

آن زمان گذشت تا رسیدیم به 28 آبان 1384... پروفسور شبث نویسنده کتاب دیوان کیفری بین المللی (ترجمه دکتر میرعباسی) برای سخنرانی در دانشکده روابط بین الملل به ایران آمده بودند. گروه حقوق دعوت گرفت، آمدند اصفهان، سخنرانی کردند و بعد هم مصاحبه ای اختصاصی با ایشان داشتیم که با تأخیر زیاد منتشر شد! ایشان علاقه داشتند به زبان فرانسه مصاحبه کنیم، ما بلد نبودیم؛ یکی از دوستان هم که می توانست کمکمان کند ترجیح میداد مترجم یک مصاحبه تخصصی نباشد و آخر سر به همان زبان انگلیسی مصاحبه را گرفتیم.

28 یا 29 آذر یا آبان85 دقیقاً یادم نیست چه روزی بوده، اما هر چه بوده اثری از دیوان در آن نمی بینم!

و حال 29 آذر 1386... همایش دادگاه های بین المللی کیفری در دانشگاه آزاد واحد شیراز برگزار خواهد شد. آنچنان که دوست خوبم جناب زارع اطلاع داده اند ظاهراً برای دومین بار در سال جاری و دومین بار در عمرم راهی شیراز خواهم بود! و باز هم یکی از روزهای آخر آذر را به گفتگو درباره این یلدای بلند مصونیت اختصاص خواهم داد.

شاید اگر دست من بود 29 آذر هر سال را روز ملّی «عدالت بین المللی کیفری» می نامیدم!